Xã hội
Trung tâm Cung cấp dịch vụ CTXH Hà Nội: Chung tay cải tạo môi trường sống tại cộng đồng dân cư
11:27 AM 15/11/2018
(LĐXH) - Thực hiện chương trình công tác phát triển cộng đồng năm 2018, phòng Đào tạo và phát triển cộng đồng - Trung tâm Cung cấp dịch vụ công tác xã hội Hà Nội đã phối hợp với UBND phường Phú Lãm, quận Hà Đông, Hà Nội triển khai công tác phát triển cộng đồng trên địa bàn.
 Mục tiêu chung là tuyên truyền để người dân thấy được tầm quan trọng của công tác xây dựng môi trường sống xanh, sạch, đẹp. Môi trường sống tốt sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân, gia đình và cả cộng đồng, nâng cao sức khỏe cho người dân, hạn chế được dịch  bệnh, góp phần xóa đói, giảm nghèo, xây dựng quê hương giàu, đẹp. Để thực hiện mục tiêu trên thì người dân chính là chủ thể chính trong quá trình xây dựng, cải tạo môi trường sống cho mỗi gia đình phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của khu dân cư và quy hoạch của phường.  Trong qúa trình phát triển cộng đồng, các kiến thức kỹ năng được áp dụng đó là tiến trình theo 6 bước, gồm: Tiếp cận cộng đồng, đánh giá khái quát, lập kế hoạch hành động, thực hiện kế hoạch, lượng giá, chuyển giao. 
Cán bộ trung tâm họp với người dân để truyền thông về mục tiêu chung
Ngoài kiến thức về phát triển cộng đồng, cán bộ còn áp dụng các kiến thức khác như thuyết nhu cầu, thuyết hệ thống nhằm tìm hiểu nhu cầu của cộng đồng, thông qua các hệ thống khác nhau. Hoặc các kỹ năng sử dụng chung như: kỹ năng quan sát, kỹ năng đặt câu hỏi, kỹ năng phỏng vấn sâu, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng điều phối… trong toàn bộ quá trình thực hành.
Qua thời gian khảo sát, lấy phiếu ý kiến của 64 hộ gia đình, cán bộ Trung tâm và người dân nhận diện được các vấn đề:
- Vấn đề rác thải : Rác thải là một trong những vấn đề gây bức xúc đối với người dân của các tổ dân phố. Hiện nay, mặc dù tổ dân phố đã lắp hệ thống đặt thùng rác công cộng nhưng chưa đầy đủ, một số nơi giao cắt hoặc ngã 3, ngã 4 vẫn chưa được bố trí thùng rác, chủ yếu người dân sử dụng các thùng rác tự phát như: thùng xốp, thùng sơn, không có nắp đậy, bị sứt mẻ thậm chí cả rổ rá nhựa khiến rác và nước thải tràn ra đường, bốc mùi hôi thối chưa đảm bảo vệ sinh môi trường và mỹ quan tổ dân phố.
- Nhà văn hóa chưa có tủ sách cộng đồng:
Sau quá trình đi thu thập thông tin,  cán bộ nhận thấy:  người dân trong tổ ở mọi lứa tuổi đều có nhu cầu đọc sách, tại tổ dân phố đã được trang bị tủ sách pháp luật. Tuy nhiên do đặc thù tính chuyên môn cao của loại sách này mà chưa thu hút được người dân tham gia đọc. Vì vậy, người dân mong muốn có tủ sách cộng đồng gồm nhiều đầu sách phục vụ cho nhiều lứa tuổi để mọi người cùng đọc, cùng chia sẻ với nhau. Người dân trong tổ dân phố sẽ có thêm tư liệu để tham khảo, nghiên cứu làm ăn kinh tế và thư giãn sau những giờ làm việc vất vả. Trẻ em có thêm sách báo đọc vì hiện nay thời gian rảnh rỗi thường chơi game, nghịch các trò chơi mất vệ sinh, nguy hiểm. Việc có tủ sách cộng đồng giúp nâng cao văn hóa đọc cho người dân, hình thành thói quen đọc sách cho mỗi người dân.
- Cải tạo khuôn viên nhà văn hóa
Khuôn viên của nhà văn hóa là nơi tập trung đông người qua lại, là nơi diễn ra các hoạt động tập thể của tổ dân phố. Tuy nhiên, khu vực sân vẫn chưa được đầu tư  cải tạo, nâng cấp. Qua quá trình khảo sát, người dân tỏ rõ sự quan tâm tới việc tân trang lại khuôn viên nhà văn hóa sao cho sạch - đẹp nhằm tạo cảnh quan tươi vui, sinh động cho người dân mỗi khi có hoạt động tại nhà văn hóa.
Sau khi nhận diện vấn đề, Trung tâm và lãnh đạo Phường đã tổ chức họp dân, xác định vấn đề ưu tiên:
    
Cán bộ trung tâm họp dân để xác định vấn đề ưu tiên
Sau khi xác định được các vấn đề đang tồn tại ở cộng đồng, cán bộ Trung tâm đã phối hợp với lãnh đạo địa phương và toàn thể bà con nhân dân tổ dân phố 4 tổ chức họp dân vào tối ngày 20/6/2018. Với mục đích thu thập thêm các thông tin, đánh giá vấn đề, xác định những nhu cầu, khó khăn và nguồn lực hiện có tại địa phương. Từ đó, hỗ trợ người dân lựa chọn các vấn đề ưu tiên cần giải quyết, xây dựng kế hoạch sơ bộ giải quyết vấn đề.
Trong buổi họp, đại diện bà con nhân dân tổ dân phố 4 đã tới dự họp và tham gia đóng góp ý kiến, quan điểm của mình về các vấn đề đang tồn tại ở tổ dân phố một cách dân chủ. Qua đó người dân đã lựa chọn được vấn đề ưu tiên dựa trên tiêu chí: đáp ứng được nhu cầu của đại đa số bà con trong tổ và phù hợp với khả năng giải quyết của địa phương. Vấn đề ưu tiên được người dân lựa chọn là:
- Bổ sung thêm thùng rác công cộng đặt tại các điểm giao thoa, ngã 3, ngã tư, nơi thường xuyên tập kết rác
- Cải tạo, làm đẹp khuôn viên nhà văn hóa của tổ dân phố
Qua phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức có thể nhận thấy những  nguy cơ mà cộng đồng sẽ phải đương đầu. Tại cộng đồng tổ dân phố có một số điểm mạnh như: Đa số người dân trong tổ đều có nhu cầu và mong muốn ủng hộ việc mua và lắp đặt các thùng rác đảm bảo vệ sinh môi trường, các hộ dân sẵn sàng tham gia cải tạo khuôn viên nhà văn hóa.
Bên cạnh đó, tổ cũng còn nhiều hạn chế: Một số hộ gia đình vẫn chưa ý thức được sự cần thiết của việc có thùng rác đảm bảo vệ sinh môi trường, cũng như khó khăn trong việc lựa chọn địa điểm để đặt thùng rác phù hợp và thuận tiện nhất cho người dân.
Qua quá trình tổ chức các hoạt động thực tế tại cộng đồng, cán bộ, viên chức trung tâm đã huy động được sự tham gia tích cực của các hộ dân trên địa bàn phường Phú Lãm, quận Hà Đông với kết quả cụ thể như sau:
- Vấn đề môi trường: Đã huy động người dân tham gia dọn vệ sinh khu dân
cư, lắp đặt được: 04 thùng rác được lắp đặt trên các địa điểm phù hợp của tổ dân phố.
Cán bộ Trung tâm tham gia cùng người dân cải tạo, trang trí lại khuôn viên cho nhà văn hóa
 Cải tạo khuôn viên nhà văn hóa
Cán bộ trung tâm cùng lãnh đạo địa phương và bà con trong tổ đã tham gia tiến hành nhổ cỏ, trồng các loại hoa để cải tạo, trang trí lại khuôn viên cho nhà văn hóa.
Với sự thống nhất cao của người dân, đã lắp đặt được 04 thùng rác công cộng tại nơi phù hợp, cải tạo lại khuôn viên của nhà văn hóa, thực hiện truyền thông về nâng cao sức khỏe cho 160 người cao tuổi của phường. Đặc biệt, sau chương trình ý thức và nhận thức của người dân về giữ gìn vệ sinh môi trường được nâng cao góp phần xây dựng cuộc sống xanh - sạch - đẹp.
Kết quả các hoạt động tại cộng đồng cho thấy ý nghĩa của mô hình phát triển cộng đồng trong việc thúc đẩy sự đoàn kết và huy động nguồn lực tại chỗ, sự tham gia từ chính trong cộng đồng, đặc biệt là các cấp chính quyền, các đoàn thể xã hội và người dân tại cộng đồng được xem hướng tiếp cận có hiệu quả và bền vững trong công tác phát triển cộng đồng.
Một số thuận lợi , khó khăn trong tổ chức phát triển cộng đồng:
Thuận lợi:
- Trong quá trình thực hiện phát triển cộng đồng tại địa phương, Trung tâm đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của chính quyền địa phương và người dân tạo điều kiện để trung tâm tới từng hộ gia đình thu thập thông tin và lấy phiếu khảo sát.
-   Bằng những kỹ năng, tinh thần trách nhiệm cao, không quản thời tiết nắng mưa khắc nghiệt, cán bộ đã đến từng nhà dân tìm hiểu, thu thập thông tin, xác định vấn đề, tạo lập mối quan hệ thích hợp, thuận lợi cho việc triển khai thực hiện chương trình phát triển cộng đồng.
- Sự tham gia tích cực, trách nhiệm của cán bộ tổ dân phố với công việc của cộng đồng.
- Công tác phát triển cộng đồng với mục đích nâng cao nhận thức, thức tỉnh cộng đồng, thúc đẩy cộng đồng cùng tham giá xây dựng kế hoạch, huy động nguồn lực trong dân và thực hiện kế hoạch phát triển cộng đồng của chính họ. - Việc tổ chức phát triển cộng đồng đòi hỏi nhân viên cần kiến thức, kỹ năng phát triển cộng đồng và kiên trì thực hiện. Do đó tổ chức phát triển cộng đồng có thể kéo dài và kết quả đạt được nhiều khi mang tính chất định tính, không mong muốn, kỳ vọng vì còn phụ thuộc vào nhận thức và hành động của cộng đồng.
- Trong công tác phát triển cộng đồng phải tổ chức các buổi họp dân để thống nhất lấy ý kiến người dân địa phương về việc tổ chức, thực hiện các hoạt động, thường các cuộc họp dân diễn ra vào buổi tối và thường phải đi với số lượng nhiều người.

Lắp đặt và bàn giao 04 thùng rác công cộng cho Tổ dân phố 4 tại nơi phù hợp

 Khó khăn:
- Một số hộ dân còn chưa có nhận thức đúng đắn về công tác phát triển cộng đồng nên thiếu sự hợp tác, gây hạn chế cho việc thu thập thông tin.
- Việc vận động người dân cùng tham gia các hoạt động còn chưa được nhiều.
-Với số cán bộ của phòng gồm 06 người, trong khi đó còn phải thực hiện nhiều công việc khác như: đào tạo, tập huấn, truyền thông... trong khi ở cở sở chưa có đội ngũ cộng tác viên làm công tác xã hội nói chung và phát triển cộng đồng nói riêng để phát hiện những vấn đề khó khăn của cộng đồng và tổ chức phát triển cộng đồng nên phạm vi phát triển cộng đồng hàng năm Trung tâm tổ chức còn hẹp.
Kiến nghị
Qua thực hiện chương trình phát triển cộng đồng, Trung tâm có một số kiến nghị sau:
Chính quyền địa phương quan tâm hơn nữa đến các vấn đề mang tính xã hội của cộng đồng ở địa phương. Hiện tại, trong cộng đồng người dân hầu như quan tâm tới các vấn đề liên quan đến đời sống kinh tế, còn các vấn đề đời sống xã hội tồn tại trong cộng đồng chưa được quan tâm vì họ cho rằng đó không phải là vấn đề lớn và là việc chung chứ không phải việc của gia đình mình. Vì vậy, cán bộ địa phương cần dành thời gian để tiếp xúc, trao đổi nhiều hơn với người dân để kịp thời tham gia giải quyết nhu cầu chính đáng của họ, nhất là về vấn đề môi trường sống của người dân. Tuyệt đối không đánh đổi môi trường để đổi lấy kinh tế vì những hiểm họa từ môi trường sống ô nhiễm không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người dân hôm nay mà còn ảnh hưởng cả tới các thể hệ tiếp sau. Do đó các cấp bộ đảng, chính quyền và các đoàn thể chính trị xã hội cần có các hoạt động truyền thông cung cấp những kiến thức phù hợp với từng nhóm đối tượng: người cao tuổi,   là phụ nữ, thanh niên, học sinh, sinh viên… về  việc giữ gìn và bảo vệ môi trường sống để mọi người tự giác tham gia bảo vệ môi trường sống của mình và của cả cộng đồng, làm cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn./.
 ThS. Trịnh Thị Phương
Trung tâm cung cấp dịch vụ công tác xã hội Hà Nội